Ngà ngà cơm rượu đất Bắc

Quê tôi gần làng rượu gạo nổi tiếng đất Bắc – làng Vân. Nhưng rượu của mẹ còn được các thượng đế ngưỡng mộ hơn rượu làng Vân rất nhiều.

Quê tôi gần làng rượu gạo nổi tiếng đất Bắc – làng Vân. Nhưng rượu của mẹ còn được các thượng đế ngưỡng mộ hơn rượu làng Vân rất nhiều.

Mẹ tôi là giáo viên cấp I phải học thêm cách nấu rượu mới thay bố luôn đi công tác xa nuôi 6 anh em tôi lên người. Sau này, nấu rượu trở thành nghề gia truyền của chị dâu cả. Không phải lén lút nữa, mà chỉ không đủ sức làm thôi vì có mấy nhà hàng đặt riêng rượu của chị – toàn gạo nếp xịn và không bao giờ dưới 50 độ.


Hồi đó nấu rượu sẽ bị nhắc nhở ngay. Mẹ thường phải làm về đêm và dùng củi gầy, không dám dùng than để khỏi làm ảnh hưởng đến hàng xóm. Đồ nghề của mẹ rất đơn giản. Chỉ có một cái nồi đồng, một cái vại tròn đại và 4 cái chum đất nung. Vại tròn đại là bình thuỷ hạ nhiệt, còn nồi đồng được đặt trực tiếp trên bếp để chưng cất rượu. Nồi và bình thủy nối với nhau bằng một ống rắm ba ba dài chừng 2,5m, nhỏ bằng ngón chân cái, cũng bằng đồng. Cách 3 đêm mẹ lại nấu một nồi rượu. Thường phải 10 giờ đêm mới bắt đầu nổi lửa. Lúc đó, mẹ đã soạn giáo án xong, còn anh em chúng tôi cũng đã học xong bài và đi ngủ được một lúc.

Riêng tôi là con gái, thường phụ giúp mẹ chuẩn bị đặt nồi xong mới đi ngủ. Khi dỡ vại xôi ủ lên men ra, một mùi thơm, chua nhè nhẹ cứ lan tỏa trong đêm. Tôi dùng một cái gáo dừa cán dài múc từng gáo đổ sang nồi đồng. Sau đó dùng than trộn đất sét và nước chít mạch thật kín xung quanh cái vung đồng đã khá khít miệng. Mẹ thường dùng cái đồng hồ quả quýt để hẹn giờ, vì nhỡ ngủ quên thì không lo lửa bị tắt hoặc chảy tràn rượu ra ngoài. Khi nồi rượu sôi, những làn khói mỏng len lỏi được qua mạch than bốc hơi thơm lừng. Khoảng nửa tiếng lại đầy một chai rượu 65. Sau 5 chai như thế thì công việc kết thúc. Mẹ xếp lần lượt 5 chai thành hàng, nút kín lại, để sáng hôm sau mới pha chế. Trong lúc thu dọn nhà bếp, mẹ tranh thủ lấy thêm một chai rượu nhạt. Có thể để đổ vào nồi rượu sau cho tăng nước, nhưng thường thì dùng để ướp các đồ ăn hoặc xoa bóp. Tôi rất nhớ món thịt rán hoặc thịt hấp của mẹ thuở bao cấp khó khăn, cực kỳ thơm ngon và mềm vì được ướp với rượu nhạt. Món canh hến nấu bỗng của mẹ cũng rất đặc biệt. Chỉ hến, với bỗng, với rau lá lốt, bát canh có vị rất đặc trưng và đặc biệt tốt cho sức khỏe.

Mẹ rất kỹ tính với công việc nấu rượu. Gạo mẹ chọn bao giờ cũng phải là loại nếp lứt đều trăm hạt như cả trăm, tròn căng như rận no. Thổi cơm rượu bao giờ mẹ cũng chọn những thanh củi thịt ngon nhất, mẹ bảo như thế lửa mới cháy đều và lớn. Với lũ trẻ chúng tôi ngày ấy, trưa đi học về được vào bếp rón một miếng cơm nếp rượu của mẹ thì không gì sánh bằng.

Lạ lắm nhé, xôi khô roong mà mềm dẻo, không có cháy và hạt nào hạt đó nở căng hết cỡ mà không nứt trương ra. Trời nóng xôi được hong cho thật là nguội, nhưng trời lạnh thì mới bắt đầu se mặt đã phải cho vào nồi ủ rồi. Mộït lượt cơm, một lượt men thật mỏng, thật đều thì ủ mới lên men tốt, được nước. Mẹ không tự làm men được, phải lấy cách nhà cả chục cây số. Cứ lựa những ngày nắng già mà đạp xe đi. Mệt và vất vả thật, nhưng men được nắng rất trắng, thơm và ra men. Các vật dụng để ủ và nấu rượu mỗi anh cả được tín nhiệm cho rửa. Mẹ để riêng một bể nước mưa chuyên dụng nấu rượu, đứa nào mà léng phéng vào đó thì chết ngay.

Có hôm trời nắng quá, đi học về không kịp chạy ra bể sau nhà uống, tôi vội vàng mở nắp bể nước mưa riêng của mẹ uống trộm một gáo, mẹ nhìn thấy đánh cho một trận. Tối đó mẹ ôm tôi vào lòng bảo: “Con gái ngoan phải nghe lời mẹ nhé, đó là vại nước mưa kiếm cơm của nhà mình đấy, không được làm bẩn và dùng tùy tiện, nghe chưa”. Tôi không hiểu vì sao nó lại là vại nước mưa kiếm cơm, nhưng từ đó, không bao giờ tôi dám sớ rớ động vào nữa. Ngay cả mẹ và tôi mà thấy tháng cũng phải kiêng sờ vào nồi rượu. Mẹ bảo nấu rượu là tinh cất tinh túy của gạo, nếu không cẩn thận, nếu không sạch sẽ thì rượu không trong, không nặng, không dịu, uống vào chỉ có đi ngoài và đau đầu mà thôi. Tôi vẫn còn nhớ hình ảnh những người đàn ông vào mua rượu nhà tôi ngày ấy. Ông Bắc nát rượu, chú Hải hay gây sự, anh Tiến già mỗi lần uống xong đều chửi vợ đánh con thì không bao giờ mua được rượu của mẹ. Còn những người khác, mỗi lần cũng chỉ mua được một chai 65. Thảng hoặc có người xách cả cái can 2 lít ra khỏi nhà tôi là vì nhà họ phải ngâm thuốc Bắc. Ai mua xong rượu cũng như vừa bắt được của, hân hoan, vui vẻ.

Bây giờ, chị dâu cả tiếp nối nghề của mẹ. Khách hàng của chị là mấy người anh em mở quán bán phở và bạn cùng cơ quan của tất cả lũ em trong nhà. Những nguyên tắc của mẹ về gạo, men, nước mưa, sự sạch sẽ chị vẫn đảm bảo phát huy truyền thống. Cho nên, bạn bè của chúng tôi tụ hội về nhà tôi bao giờ cũng có một chương chuyện trò rôm rả về rượu của chị. Ở đâu ra mà lắm chuyện. Từ chuyện tẩm rượu vào mực khô mà nướng, vừa mềm, vừa thơm, vừa ngọt, vừa nhanh. Đến chuyện anh Huy bị đứt tay, lấy rượu ra vệ sinh, chẳng cần dùng thuốc gì mà cầm máu và khỏi luôn. Từ chuyện vợ thằng Tuấn bị nứt cổ gà lúc cho con bú, ngâm rượu gấc của mẹ chồng gửi lên mãi không khỏi, thế mà dùng rượu thuốc của thằng Tuấn bôi khỏi luôn. Đến chuyện bố anh Quang bị đau xương khớp, ngày nào không xoa bóp bằng rượu của chị dâu ngày đó không ngủ ngon được… Cứ làm như rượu của chị là thần thánh vậy.

 

Bây giờ, chị dâu nấu rượu nhàn lắm. Rượu và men người ta mang đến tận nhà, nếu không ưng có thể đổi qua đổi lại mà chẳng ai dám phàn nàn gì, chỉ vì chị là khách hàng lớn. Đồ nghề nấu rượu của chị phải chứa cả trong 4 gian nhà ngang. Mấy chục cái vại ủ cơm rượu có cả một cài hào sâu riêng, tha hồ cân bằng nhiệt độ. Riêng chỗ bếp đun, anh cả thiết kế một cái lò than cỡ bự, ngày nào cũng đỏ lửa. Không phải là 5-7 ngày một nồi rượu như mẹ ngày xưa mà là ngày 2-3 nồi rượu, mỗi nồi là chập của 2 mẻ liền. Mẹ thì lấy riêng ra từng chai, đánh dấu 1, 2, 3, 4, 5… khi rượu thật nguội mới pha chế theo đặt hàng của khách, còn chị dâu, lấy cả vào một cái can lớn, chẳng phải ngồi canh hay đặt đồng hồ báo thức bao giờ.

Khách hàng của mẹ chỉ mua từng chai, còn khách hàng của chị dâu, loại tép riu như bạn bè các em cũng đều 5-10 lít một lần, còn thì toàn đánh ô tô về chở rượu cả, mỗi lần hàng chục can to luôn. Thỉnh thoảng, thiếu rượu, chị dâu chạy sang nhà hàng xóm lấy về lấp chỗ thiếu, đợt sau về lấy, họ lại mang nguyên các can đó sang trả vì khách ăn phở phát hiện ra ngay. Còn tất cả bọn tôi, ngay cả ngày Tết thường có vài chai rượu Tây thượng hảo hạng trong nhà vẫn không thiếu những chai rượu quốc lủi của chị dâu, lúc thì để nguyên cái màu trắng trong vắt, mỗi lần lắc chai là tăm sủi từ đáy chai lên cả phút, lúc thì ngâm thuốc tạo thành các màu hổ phách, nâu đất… cũng trong veo luôn.

Kêu gọi hành động hình ảnh biểu ngữ
x

Lost Password